De escalatie tussen de VS en Iran zet beleggers op scherp. Met de Straat van Hormuz als cruciale flessenhals kijken we naar het effect op de financiële markten: olie, inflatieverwachtingen, rente en de reactie van aandelen en obligaties. De rode draad is onzekerheid: zolang de uitkomst niet vastligt, prijzen markten meerdere scenario’s tegelijk in.
Die onzekerheid—meerdere uitkomsten, één prijs vandaag—maakt de vergelijking met Schrödingers kat bijzonder treffend. In het beroemde gedachte-experiment van deze Oostenrijkse wetenschapper, bedoeld om de schijnbare absurditeit van de kwantummechanica in de macroscopische wereld te illustreren, bestaat de kat (opgesloten in een doos met een radioactief atoom, een geigerteller en een flesje gif) in een toestand van ‘superpositie’: tegelijk levend én dood, totdat de doos wordt geopend.
Op het moment van dit schrijven geldt iets gelijkaardigs voor de Straat van Hormuz: ze bevindt zich in een toestand van zowel open als gesloten, totdat een schip daadwerkelijk een doorvaartpoging onderneemt.
2026 als geopolitieke rollercoaster
In onze nieuwsbrief van december waarschuwden we nog voor een geopolitiek volatiel 2026, niet in het minst omwille van de belangrijke Amerikaanse ‘midterm elections’ in november van dit jaar. We gingen ervan uit dat Amerikaans president Trump voor deze belangrijke verkiezingen zou willen uitpakken met een aantal belangrijke realisaties. Sindsdien krijgen de markten de ene uitdaging na de andere te verwerken. De Amerikaanse operatie in Venezuela, de dreiging omtrent Groenland, de hertekening van de relatie tussen de VS enerzijds en de NATO / Europa anderzijds… Ze zorgden allemaal voor de nodige volatiliteit op de financiële markten. Het huidige conflict tussen de VS en Iran is echter nog van een ander kaliber.
Van inflatie naar recessie?
Het IMF (Internationaal Monetair Fonds) waarschuwt ondertussen voor een mogelijke wereldwijde groeivertraging als de Straat van Hormuz gesloten blijft. Het stippelde drie globale scenario’s uit: ‘zwak’, ‘slechter’ en ‘ernstig’. Tijdens het persmoment gaf het IMF toe dat het meest gunstige scenario (zwak) eigenlijk reeds achterhaald was. Het lijkt erop dat we voorlopig afstevenen op het middelste scenario, dat weliswaar nog steeds een recessie vermijdt. Daarmee wordt gerekend met een olieprijs rond de 95 dollar per vat en een (tijdelijke) wereldwijde inflatie tussen de 4% en 5%.
Echter elke dag langer dat de Straat gesloten blijft, schuiven we dichter bij het worst case scenario van het IMF. Dit zou langdurige olieprijzen boven de 110 dollar impliceren, alsook inflatieniveaus boven de 6%.
Bovendien is het niet omdat een globale recessie vermeden zou kunnen worden, dat de impact op individuele landen niet ernstig is. Zo heeft Spanje ondertussen al 4 van de 90 dagen aan strategische oliereserves vrijgegeven, met nog eens 8 dagen die zullen volgen. Dat laat er 78 over, maar zelfs als Hormuz morgen opnieuw zou openen, zou het volgens het IEA (International Energy Agency) minstens 60 dagen en mogelijk zelfs tot 150 dagen duren voordat de normale oliestromen volledig hersteld zijn.
En de markten?
Ondanks alle onzekerheden en waarschuwingen van energie-experts lijken de aandelenmarkten alvast vastberaden: ze hebben beslist dat het ergste voorbij is en dat alles op zeer korte termijn opnieuw beter zal worden. Zowel de Nasdaq als de S&P500 staan (op het moment van dit schrijven) op recordhoogtes, natuurlijk ook gesteund door het geloof dat de doorbraken in AI de winstmarges van bedrijven de komende jaren zou moeten verbeteren. Europese beurzen staan (jaar-tot-heden) ook in de groene cijfers. Aandelenbeleggers lijken dus stilaan wel gewoon te worden aan de volatiliteit en werpen resoluut de blik vooruit.
Obligatiebeleggers zijn duidelijk voorzichtiger. Ze zijn naarstig op zoek of er sprake is van een omslagpunt: de afgelopen weken gingen de rentes immers fors hoger, gezien de gestegen inflatieverwachtingen. Echter als het effectief tot een globale recessie zou komen, zullen de rentes opnieuw moeten zakken, gezien de gedaalde groeiverwachtingen. Obligatiebeleggers moeten vandaag dus schipperen tussen beide scenario’s.
Tenslotte is er ook nog de ECB. Die kijkt, zoals wel vaker in het verleden, voorlopig de kat uit de boom. De inflatieverwachtingen voor 2026 werden ook wel door de ECB verhoogd naar 2,6%. Voor concrete acties (lees: een renteverhoging van de beleidsrentes) is het nog te vroeg voor Lagarde. De financiële markten kijken wat dat betreft wel al vooruit. Zij gaan ervan uit dat de ECB in de zomerperiode toch in actie zal moeten schieten om een antwoord te bieden aan de inflatieopstoot. Op het moment van schrijven zien ze zelfs nog een tweede rentestijging van 25bp later in het najaar.