test

Het nieuwe erfrecht: wat is de impact op uw nalatenschap?

“Het is een ingrijpende verandering.” Dominiek Delobel, expert Van Breda Advisory bij Bank J.Van Breda & C°, is duidelijk: de regels zijn fundamenteel gewijzigd.

Zeker als u uw nalatenschap al gepland had of in het verleden een schenking deed, is het raadzaam die opnieuw tegen het licht te houden. Dominiek Delobel verklaart waarom de regels veranderd werden en wat de impact is op uw successieplanning.

“Het nieuwe erfrecht werd met veel omhaal aangekondigd”, begint de expert. “Ook de tarieven zouden fors dalen. Men sprak zelfs even van een kosteloze vererving tussen echtgenoten, maar net dat aspect bleek achteraf het minst uitgesproken. De tarieven zijn inderdaad gedaald, maar niet in die mate dat iedereen nu op z’n twee oren kan slapen. Het blijft belangrijk om uw successie goed voor te bereiden. Bovendien hebt u dankzij de nieuwe spelregels net meer vrijheid om te bepalen wie een deel van uw nalatenschap ontvangt.”

 

Waarom zijn er nieuwe erfrechtregels?

“Het erfrecht was dringend aan herziening toe”, zegt Dominiek Delobel. “Het dateerde nog uit de tijd van Napoleon.” De burger was vragende partij voor meer vrijheid? “Inderdaad, men wil maximaal kunnen bepalen wat naar wie gaat. Het nieuwe erfrecht komt beter tegemoet aan die vraag.”

De behoefte voor meer vrijheid is logisch. Het klassieke gezin is niet langer de norm. Samenleven is veelzijdiger geworden. Het traditionele huwelijk bestaat uiteraard nog, maar ook in nieuw samengestelde gezinnen hebben de partners, stiefkinderen, halfbroers en halfzussen nood aan bescherming. Bovendien leven mensen langer waardoor schenkingen belangrijker worden. Men wil de kinderen immers bij leven een duwtje in de rug geven. De samenleving verandert en dus moet de wetgever bijbenen.

“En dat is met het nieuwe erfrecht gebeurd”, gaat Dominiek verder. “U hebt nu meer mogelijkheden om te bepalen wie wat krijgt. Sinds 1 september kan u samen met uw kinderen zelfs een erfovereenkomst laten opmaken bij de notaris over uw toekomstige nalatenschap. Dat was vroeger totaal uit den boze. Om maar te zeggen dat de wetgever echt voor een ommekeer zorgde.” Dominiek Delobel bespreekt de voornaamste wijzigingen.

Groter deel om vrij over te beslissen

Wat is er veranderd? “Uw kinderen blijven zogenaamde reservataire erfgenamen. Ze hebben nog steeds recht op een deel van uw nalatenschap”, vertelt Dominiek. “Daar kan u niets aan veranderen.” Onterven kan dus niet. Nieuw is dat het reservataire deel forfaitair vastgelegd werd op 50% ongeacht het aantal kinderen. Dat betekent dus dat u nu vrij kan beschikken over 50% van uw nalatenschap. Vroeger kromp dat deel tot 33% als u twee kinderen had en zelfs tot 25% als u drie of meer kinderen had.

Sinds 1 september 2018 gaat de helft verplicht naar de kinderen en met de andere helft doet u wat u wilt. Als u een stiefkind of nieuwe partner zou willen ondersteunen dan hebt u daar nu meer ruimte voor.”

Niet alleen uw kinderen hebben recht op hun reservataire deel. In bepaalde situaties konden ouders ook reservataire erfgenamen zijn die recht hadden op een deel van uw nalatenschap. Dit principe werd eveneens geschrapt. Uw ouders zijn geen reservataire erfgenamen meer. Wel kan het zijn dat er een soort onderhoudsplicht is.

 

Als u een stiefkind of nieuwe partner zou willen ondersteunen dan hebt u daar nu meer ruimte voor.

Opgelet: nieuwe waarderingsregels voor schenkingen

Bij uw overlijden wordt niet enkel gekeken naar wat u bezit, maar ook naar wat u ooit weggeschonken hebt. De optelsom tussen uw vermogen op het moment van overlijden en de gedane schenkingen wordt de ‘fictieve massa’ genoemd. Op basis daarvan wordt bepaald hoeveel elk kind wettelijk hoort te krijgen als reservataire erfgenaam.

Om de gelijkheid onder de erfgenamen te bewaren worden oude schenkingen terug opgevist en gewaardeerd. Onder de ‘oude’ regeling werden schenkingen van onroerend goed gewaardeerd volgens de waarde op moment van overlijden. De schenkingen van roerend goed werden gewaardeerd volgens de waarde op moment van schenking.

“Dat had soms een pervers effect”, vertelt Dominiek. “Stel u schenkt uw zoon een huis van 150.000 euro en u geeft uw dochter op datzelfde moment cash hetzelfde bedrag. Wanneer u 15 jaar later overlijdt is het huis 300.000 euro waard. Gevolg: voor het erfrecht heeft uw zoon eigenlijk een grotere schenking gekregen dan uw dochter. Dit kon tot situaties leiden waar niemand gelukkig van wordt.”

De nieuwe wetgeving gooit die oude waarderingsmethode overboord. “Roerende en onroerende goederen worden sinds 1 september 2018 op dezelfde manier gewaardeerd, namelijk op het moment van schenken. Vervolgens wordt de waarde geïndexeerd met de consumptie-index tot aan het moment van overlijden.” Opgelet: wanneer de schenking gebeurt met voorbehoud van vruchtgebruik is de waardering nog anders. Maar dit zou ons nu te ver leiden.

Oude schenkingen kunnen voor problemen zorgen


De nieuwe waarderingsregels zijn eerlijk en duidelijk. “Maar ze maken de zaken er niet noodzakelijk makkelijker op”, waarschuwt Dominiek. “Stel u hebt twee kinderen, waarvan een nakomertje dat 10 jaar jonger is. Op hun 25ste verjaardag schenkt u elk 100.000 euro. Bij uw overlijden zal de schenking aan uw oudste kind door de indexering (10 jaar langer) aanzienlijk hoger gewaardeerd worden. Oude schenkingen zouden onvoorziene gevolgen kunnen krijgen.”

 

5 grote veranderingen

1. Als erflater met kinderen kan u in alle vrijheid beslissen over 50% van uw nalatenschap. De overige 50% gaat naar uw kinderen. Dat is nu forfaitair zo bepaald.

2. Uw ouders zijn geen reservataire erfgenamen meer. Vooral kinderloze koppels krijgen hierdoor extra ruimte om hun successie te plannen en de bescherming van de langstlevende partner te verbeteren.

3. Helemaal nieuw is de mogelijkheid om een erfovereenkomst op te maken. U mag samen met uw kinderen rond de tafel gaan zitten en een overeenkomst laten opmaken door een notaris.

4. De waarderingsregels voor een schenking van roerend en onroerend vermogen zijn gelijk getrokken. Voor beide is vanaf nu het moment van schenking van belang voor de waardering.

5. Generation skipping: dit bestond vroeger ook al. U kan de nalatenschap van uw ouders verwerpen in het voordeel van uw eigen kinderen. Vroeger was het echter een alles of niets verhaal. Het nieuwe erfrecht voorziet een versoepeling én u krijgt nu een jaar bedenktijd.

 

De schenking van aandelen in het familiebedrijf houdt u best opnieuw tegen het licht.

Wat als ik in het verleden een schenking deed?

Als u voor 1 september 2018 een schenking deed en na die datum zou overlijden, dan gelden de nieuwe waarderingsregels voor die oude schenkingen. U kan er echter tijdelijk voor kiezen om de waardering te laten gebeuren volgens het oude erfrecht. In sommige gevallen is dat voordeliger.

“Daarom raad ik iedereen aan om gedane schenkingen opnieuw onder de loep te nemen en na te gaan wat in uw geval de beste keuze is”, vertelt Dominiek. “U hebt tijd tot 1 september 2019 om langs te gaan bij uw notaris om dit te bespreken en eventueel vast te leggen in een ‘verklaring van behoud’.”

Welk systeem is beter voor een schenking: het oude of het nieuwe?

Dominiek Delobel: “Dat kan ik enkel zeggen als ik alle parameters ken. Elke situatie is anders. Gaat het over roerend of onroerend goed? Is er een tijdsverschil tussen de schenkingen voor elk kind? Is het een schenking in volle eigendom of gaat het over een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik of een last? Is het een schenking van aandelen van het familiebedrijf die onder de gunstregeling van het familiaal bedrijf gebeurde? Het heeft allemaal een invloed.”

Wat met de schenking van aandelen in het familiaal bedrijf?

“Als u onder de gunstregeling aandelen van het familiaal bedrijf geschonken hebt aan één van uw kinderen bekijk dan zeker de gevolgen daarvan onder het nieuwe erfrecht”, raadt Dominiek Delobel aan.

“U deed de schenking misschien met voorbehoud van vruchtgebruik onder de gunstregeling van het familiaal bedrijf. In het oude erfrecht werden de aandelen gewaardeerd op het moment van schenken. De waarde van aandelen die geschonken werden, werd zo vastgeklikt. Met het nieuwe erfrecht gebeurt dit pas wanneer het vruchtgebruik uitdooft (m.a.w. bij uw overlijden). Als de waarde van de aandelen intussen gestegen is door de inzet van uw kinderen dan betalen zij daar bij uw overlijden mogelijk de prijs voor. Dat is een situatie die u liever vermijdt.

Kortom, ook de schenking van aandelen in het familiebedrijf houdt u best opnieuw tegen het licht.”

Wat is de gunstregeling familiaal bedrijf?

Sinds 2012 kan men in het Vlaams gewest onder bepaalde voorwaarden een familiaal bedrijf schenken aan een tarief van 0%, laten vererven in rechte lijn aan 3% of aan 7% in niet-rechte lijn.

 

Erfovereenkomst om conflicten te vermijden

Het nieuwe erfrecht maakt een onderlinge overeenkomst mogelijk tussen u en uw kinderen. “Dit is een bijzonder ingrijpende verandering”, vertelt Dominiek. “Afspraken maken over een niet-opengevallen nalatenschap was vroeger absoluut onmogelijk, maar nu biedt de wetgever die vrijheid wel.” Daardoor kunnen onnodige moeilijkheden vermeden worden.

“Misschien mocht uw dochter een jaar in Amerika studeren ter waarde van 50.000 euro en kreeg uw zoon ter compensatie een schenking van hetzelfde bedrag. Bij het samenstellen van de fictieve massa wordt echter geen rekening gehouden met die onderlinge afspraak. Dat betekent dat uw zoon na uw overlijden mogelijk zijn zus moet vergoeden.” Dankzij een erfovereenkomst kunnen potentiële conflicten in de kiem gesmoord worden.

Is successieplanning interessant voor mij?

“De eerst vraag die u zich moet stellen is of u genoeg zal hebben voor een comfortabel pensioen. In die berekening is uw account manager gespecialiseerd. Wanneer uw vermogen groter is dan wat u zelf nodig hebt, wordt successieplanning zeker interessant.”

 

Hoe helpt Van Breda Advisory bij successieplanning?

Van Breda Advisory maakt een doorlichting en brengt de erfenis én erfgenamen
in kaart. “We geven opties, berekenen de besparing, bekijken de gevolgen voor uw partner en reiken advies aan”, zegt Dominiek.

“Het gebeurt bijvoorbeeld vaker dan u zou denken dat men verbaasd is over wie de wettelijke erfgenamen werkelijk zijn. Vooral de wettelijke bepaling voor vruchtgebruik zorgt soms voor verrassingen en het kan gebeuren dat de langstlevende partner door het erfrecht plots in financiële nood komt. Dat zijn scenario’s die we trachten te vermijden.”

Maak een afspraak

Bespreek uw nalatenschap met een expert.

woensdag 19 september 2018