test

Macro-economische update: QE maakt zijn terugkeer

September 2019. Zowel de beurzen als de rentes stegen deze maand heel voorzichtig.

Ironisch genoeg liggen zwakkere economische vooruitzichten aan de basis van de remonte. Het zette immers de ECB aan tot een heropstart van het Quantitative Easing (QE) programma en een verderzetting van het ultrasoepele monetair beleid. De renteniveaus zullen dus nog gedurende lange tijd laag blijven, wat ondersteunend werkt voor de beurzen.

Op termijn zou het beleid van de ECB ook de inflatie moeten aanwakkeren. De inflatieverwachtingen gingen begin deze maand dan ook zeer voorzichtig wat omhoog, waardoor ook de lange termijn rentes iets terugkwamen van hun dieptepunten.

Draghi’s afscheidscadeau

ECB-voorzitter Draghi haalde nog een laatste keer alles uit de kast vooraleer hij de fakkel doorgeeft aan Christine Lagarde op 1 november. Van een renteverlaging en QE, tot verlaagde prognoses en een ‘Tiering systeem’ voor de banken. Zowat alles kwam aan bod in de vergadering.

Een overzicht:

  • De depositorente werd verlaagd van -0,40% naar -0,50%
  • QE wordt heropgestart vanaf 1 november voor een bedrag van € 20 miljard per maand
  • Een Tiering systeem werd geïntroduceerd voor de banken om de bijkomende druk van de lagere depositorente te verlichten
  • De groeiverwachtingen voor 2019, 2020 en 2021 werden verlaagd naar respectievelijk 1,1%, 1,2% en 1,4%.
  • De inflatieverwachtingen werden voor 2019, 2020 en 2021 neerwaarts bijgesteld naar respectievelijk 1,2%, 1,0% en 1,5%

De depositorente werd zoals verwacht verlaagd met 10 basispunten naar -0,50%. Vele analisten hadden een nog grotere renteknip verwacht, maar op deze manier behoudt de ECB de flexibiliteit om nog meerdere keren de depositorente te verlagen.

Er werd de afgelopen maanden ook hevig gespeculeerd over de heropstart van het Quantitative Easing programma. Enkele ECB-leden hadden openlijk hun tegenstand tegen een nieuwe ronde van QE geuit. Toch wist Draghi zijn slag thuis te halen: het QE programma gaat opnieuw van start vanaf 1 november voor € 20 miljard per maand. Opmerkelijk is dat hier geen einddatum naar voren wordt geschoven (het wordt dus een zogenaamd ‘open ended QE’). Het aankoopprogramma zal doorgaan tot net voor de ECB zal overgaan tot het verhogen van de rente. Deze laatste toevoeging is dan ook zeer belangrijk. Het QE programma wordt nauw verbonden met het verhogen van de rente, en kan dus niet zomaar worden stopgezet.

Inzake de projecties van de ECB werden groei en inflatie meestal neerwaarts bijgesteld tegenover de vorige voorspellingen:

Dissidentie binnen de ECB rangen

De onenigheid binnen de ECB omtrent het ultrasoepele beleid kwam echter fel tot uiting toen ECB-lid Sabine Lautenschlaeger onverwacht haar ontslag gaf en dit twee jaar voor het einde van haar officiële termijn bij de ECB. Ze treedt af op 31 oktober 2019 (dezelfde dag waarop Mario Draghi zijn mandaat neerlegt). Er werd dan wel geen reden gegeven voor dit zeer ongebruikelijke vertrek, maar Lautenschlaeger was een van de sterkste tegenstanders van de heropstart van QE en het huidige beleid van de ECB. De tegengestelde houding van de noordelijke Europese lidstaten tegenover de zuidelijke komt op deze manier nog maar eens tot uiting. Als potentiële opvolgster circuleert de naam van Isabel Schnabel, lid van de invloedrijke economische adviesraad van de regering in Berlijn.

Om de ECB zitjes helemaal te verdelen, raakte bekend dat Italië Fabio Panetta naar voren heeft geschoven als vervanger van Benoit Coeure. De termijn van de Fransman loopt eind dit jaar af en gezien het vertrek van Draghi kreeg een Italiaan de voorkeur. Panetta is momenteel directeur-generaal van de centrale bank van Italië. Panetta zou de enige kandidaat zijn, maar zijn benoeming moet nog wel door het Europese Parlement worden goedgekeurd.

Duitse industrie kreunt

De Duitse economie tekende in het tweede kwartaal al een negatief groeicijfer op en na deze belabberde maand is de technische recessie (twee opeenvolgende negatieve kwartalen) zo goed als zeker. De zogenaamde PMI (een enquête die maandelijks wordt afgenomen bij CFO’s) voor de verwerkende nijverheid, zakte van 43,5 tot maar liefst 41,4. Dit is ver beneden het 50-niveau dat groei van krimp in de sector onderscheidt. Deze PMI bevindt zich op het laagste niveau sinds het midden van 2009. Details tonen dat nieuwe orders, een vooroplopende indicator, aan het snelste tempo zakken in meer dan 7 jaar. Bedrijven stellen investeringen uit en hebben geen achterstand meer bij het uitvoeren van bestellingen. Dat weerspiegelt zich op zijn beurt dan ook in de subcomponent omtrent tewerkstelling. Er verdwijnen jobs in de verwerkende sector aan het snelste tempo sinds begin 2010.

De dienstensector hield de samengestelde PMI tot voor deze maand boven het 50-niveau. Dit is ook niet langer het geval (49,1). De PMI specifiek voor de dienstensector daalt van 54,8 tot 52,5. De besmetting van de verwerkende nijverheid naar de dienstensector is een slecht voorteken. Volgens het PMI-instituut, die de enquêtes afneemt, hypothekeren de cijfers van september zelfs al het 4e kwartaal. Slecht nieuws dus voor de Duitse economie, maar ook voor de Belgische export die normaliter mee profiteert van sterke Duitse cijfers.

Ook Powell verlaagt opnieuw de rente

De Federal Reserve (Fed) verlaagde zoals verwacht de Fed Funds Rate met 25 basispunten tot de vork 1,75%-2,00%. Tot daar geen verrassingen. De beweging was ruimschoots ingeprijsd op de financiële markten. Powell refereerde naar de evoluties inzake handelsrelaties en de huidige druk op de Amerikaanse export.

De belangrijkste elementen uit de speech van Powell :

  • Er waren drie dissidente stemmen: Rosengren en George waren tegen de renteverlaging. Bullard stemde voor een 50bp verlaging
  • Nog slechts 7 Fed leden verwachten een nieuwe renteverlaging voor het einde van het jaar
  • Powell zelf liet in zijn speech de deur open voor een derde verlaging, maar verwacht op dit moment niet dat dit aan de orde is. De zogenaamde ‘mid-term cycle adjustment’ lijkt momenteel dus achter de rug
  • De presidentiële druk op Powell blijft. De tweet van Trump na afloop van de persconferentie loog er niet om: ‘Jay Powell and the Federal Reserve fail again. No guts, no sense, no vision! A terrible communicator!’
Evolutie Amerikaanse export en privé investeringen – Bron: Bloomberg

Evolutie Amerikaanse export en privé investeringen – Bron: Bloomberg

In de schaduw van de Fed Funds Rate stond wel dat de Federal Reserve ook de IOER (Interest Rate on Excessive Reserves) en de O/N RRP (Overnight Reverse Repurchase Rate) verlaagde met telkens 30 basispunten. Dit als reactie op wat toch een vorm van ‘stress’ lijkt te zijn op de Amerikaanse geldmarkt.

De New York Fed diende eind september dan ook in actie te schieten toen de zogenaamde ‘overnight repo rente’ (de rente die interbancair wordt aangerekend om geld te ontlenen tegenover onderpand) plots omhoog schoot tot niveaus rond de 9,25%! Ze pompte prompt meer dan USD 125mia in het systeem over een aantal dagen om te vermijden dat de bovengrens van de Fed Funds Rate zou worden overschreden. Het acute gebrek aan korte termijn liquiditeit werd initieel toegeschreven aan een combinatie van de settlement van enkele grote US Treasury uitgiftes (de Verenigde Staten draaien momenteel een stevig begrotingstekort dat moet worden gefinancierd) en dit in combinatie met de betaling van de bedrijfsvoorheffing in de VS. Echter deze omstandigheden komen wel vaker voor en hebben in het verleden nooit geleid tot dergelijke sprongen op de repo markt.

woensdag 2 oktober 2019