test

Macro-economische update: Recordniveaus sneuvelen opnieuw

Juli 2019. De rentes en centrale bankiers blijven de hoofdrol spelen. Deze maand treden zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de Federal Reserve (Fed) opnieuw op het toneel. Het hoofdthema? Soepeler monetair beleid.

De ECB maakt zich klaar om renteverlagingen door te voeren en zelfs het QE-programma opnieuw op te starten. De Federal Reserve zou net op het einde van de maand nog met een renteverlaging op de proppen komen. De rentes kelderen deze maand naar nieuwe bodemrecords, en duwen de obligatiemarkten verder omhoog. Ook de aandelenmarkten hebben hier wel boodschap aan en gaan opnieuw de hoogte in.

ECB neemt de aftrap

De speech van Draghi in Sintra vorige maand ontketende een ware koopgolf op obligatiemarkten en duwde zowat alle rentemarkten naar nieuwe diepterecords. De voorzitter van de ECB gaf dan ook tijdens zijn speech (impliciet) aan veel sneller maatregelen te nemen tegen de slabakkende groei in de eurozone.

Enerzijds zou de ECB zorgen voor bijkomende maatregelen “in the absence of improvement”. Dit is een opmerkelijke wending tegenover de eerdere houding waarbij de ECB slechts zou optreden bij “adverse shocks”. De bewijskracht wordt als het ware omgedraaid. Anderzijds stelde Draghi dat de inflatie boven de 2% grens moet uitkomen “at some time in the future”. Ook dit was een opmerkelijke uitspraak, gezien de huidige ECB-voorspellingen (tot 2022) geen rekening meer houden met een inflatie boven deze grens.

Na deze boodschap werden alle mogelijke opties voor een soepeler monetair beleid opnieuw in rekening gebracht op de markten. Alle ogen richtten zich dan op de ECB-vergadering.

Daar werd de daad bij het woord gevoegd. Hoewel echte maatregelen zullen uitblijven tot in september, maakt de ECB zich klaar om waarschijnlijk in september al van start te gaan met een hele resem maatregelen. De zogenaamde “forward guidance”, waarin de toekomstverwachtingen voor de beleidsrente worden weergegeven, zet de deur open voor een renteverlaging. Een “tiered” depositosysteem, waarin banken de mogelijkheid krijgen om een deel van hun cashoverschotten te vrijwaren van de negatieve depositorente, en de mogelijke opstart van een nieuwe ronde QE-maatregelen werden beide opnieuw op tafel gelegd. Ook een “symmetrische” inflatiedoelstelling werd in de mond genomen. Dit is bankiersjargon voor een periode waarin de inflatie een periode boven de doelstelling mag uitkomen nadat er een periode aan voorafging waarin de doelstelling niet werd gehaald.

Zoals we gewoon zijn van ECB-voorzitter Mario Draghi, slaagde hij er opnieuw in om de marktverwachtingen helemaal op zijn kop te zetten. Ondanks de initiële boodschap van de ECB waarin een groot pakket van maatregelen werden vooropgesteld, uitte Draghi zich nog relatief optimistisch. Hij verklaarde dat het risico op een recessie in de eurozone laag blijft, en dat er nog geen consensus was tussen de leden van de ECB over de maatregelen die zullen worden genomen. De woorden van Draghi leken dan ook de urgentie van de nieuwe maatregelen tegen te spreken.

De focus verlegt zich nu naar de volgende vergadering in september. Deze moet niet alleen meer duidelijkheid geven over de concrete versoepelingsmaatregels die de ECB zal nemen; in september publiceert de ECB ook de nieuwe economische projecties.

Rentes bereiken recordniveaus

De ECB is erin geslaagd om de rentes nog maar eens dieper te duwen, en ze bereikten opnieuw absolute bodemniveaus. De rente om 10 jaar in Duits overheidspapier te beleggen dook zelfs even onder het niveau van de ECB-rente: -0,40%. Ook de Belgische overheid heeft papier op 10 jaar kunnen uitgeven aan een recordniveau van -0,04%. België mag zich naast Duitsland, Nederland, Oostenrijk, Finland en Frankrijk nu ook aansluiten bij de eurolanden waarbij de tienjarige rente negatief staat.

Bloomberg

Bloomberg

Eerste vrouwelijke ECB-voorzitster

Na eindeloze meetings en discussies kwam de Europese Raad dan toch met voorstellen voor de verdeling van een aantal Europese topposities. Naast de aanstelling van Charles Michel is een andere belangrijke aanstelling die van Christine Lagarde als kersvers ECB-voorzitster.

Een veilige keuze: hoewel haar eigen visie op het gevoerde monetaire beleid niet volledig duidelijk is, loofde ze als hoofd van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) wel de strategie die de ECB jarenlang heeft uitgestippeld. Van opleiding is ze advocate en heeft ze dus geen formele achtergrond als economist. Dit wordt goedgemaakt door haar ervaring als Frans Minister van Financiën en hoofd van het IMF, waar ze mee de eurocrisis trachtte te bedwingen en de Griekse bail-out onderhandelde.

Geen Weidmann-effect en dus mogen we weinig verandering verwachten in het beleid van de ECB. Zeker met de recente aanstelling van de Ier Philip Lane, die als “Chief Economist” verantwoordelijk wordt voor het aanbrengen van beleidsvoorstellen aan de ECB-beleidsmakers en die als “zeer dovish” wordt beschouwd (“duifachtig”, “vredelievend). Later dit jaar moet ook nog een opvolger voor Benoit Coeré worden aangesteld. Hij is nu verantwoordelijk voor de marktoperaties en de implementatie van de beleidsbeslissingen. Gezien Sabine Lautenschläger nog tot 2021 lid is van het directiecomité is de kans op een Duitse opvolger zeer gering. Er wordt eerder richting Italië gekeken om de opvolg(st)er van Benoit Coeré in het zadel te zetten.

Ook de Fed betreedt het toneel

Naast de Europese Centrale Bank staat ook de Federal Reserve klaar om het monetair beleid te versoepelen. De markten zijn het volledig eens: op 31 juli zal de Fed voor het eerst in meer dan een decennium de rente verlagen. Met ook tekenen van een groeivertraging in de Amerikaanse economie en de handelsperikelen tussen de VS en China, lijkt een renteverlaging een feit.

Waar meer onduidelijkheid over bestaat is de grootte van deze renteverlaging en de communicatie hierover. Zal de Fed kiezen om de rente te wijzigen met 25 of 50 basispunten? Eerst werd gedacht dat de Fed ineens het grof geschut zou inschakelen en direct met 50 basispunten zou verlagen. Enkele indicatoren, zoals het banenrapport en de groei van het tweede kwartaal, suggereren eerder een kleinere bijstelling van 25 basispunten.

Is dit echter een eenmalige ingreep of slechts de eerste stap van meer renteverlagingen? De taal die voorzitter Powel handhaaft tijdens de persconferentie zal cruciaal zijn om inzicht te krijgen in het verdere beleid van de Fed. Verder lijkt er ook onenigheid te bestaan onder de verschillende leden over versoepelen van het beleid. Ook hier kan Powell hopelijk meer duidelijkheid bieden.

Na May nu Johnson

Na het omstreden ontslag van Britse premier Theresa May is het nu eindelijk officieel. De conservatieve partij koos hun nieuwe voorzitter. Boris Johnson, vooral bekend van zijn harde standpunt rond de brexit, won met gemak van zijn tegenkandidaat Jeremy Hunt. Vanaf woensdag 24 juli was het beklonken. Theresa May is geen premier meer en Boris Johnson neemt het roer in handen.

Er resten Johnson nog exact 100 dagen om het brexitkluwen te ontwarren, voor het VK de Europese Unie moet verlaten op 31 oktober. Een nieuw uitstel is niet uitgesloten, maar Johnson heeft steeds gezegd de Britten uit te EU te leiden voor 31 oktober, koste wat kost, zelfs als dit een brexit zonder deal zou betekenen. Niet iedereen staat te springen voor een no-deal brexit, en Johnson wacht dus nog een woelige periode. Hij heeft alvast een nieuw Brits kabinet samengesteld, bijna volledig gevuld met brexit hardliners. Alle meer gematigde ministers kregen hun ontslag of uitten hun ongenoegen door zelf op te stappen. Nu het VK opnieuw begint met het nemen van voorzorgsmaatregelen, lijkt een no-deal brexit meer dan ooit werkelijkheid te kunnen worden.

dinsdag 30 juli 2019