test

Macro-economische update: Slotakkoord van een mooi beursjaar

December 2019. De handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten escaleerde in de loop van 2019 naar ongeziene niveaus.

De handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten escaleerde in de loop van 2019 naar ongeziene niveaus. Met het in december afgesloten ‘fase 1’akkoord zouden we (tenminste tijdelijk) moeten kunnen rekenen op wat stabiliteit. Deze eerste set afspraken omvat vooral het engagement van China om voor ettelijke miljarden aan Amerikaanse goederen en diensten te kopen. In ruil laten de Verenigde Staten een deel van de ingevoerde importtarieven vallen. Niet allemaal: er blijft voorlopig een tarief van 25% gelden op zo’n USD 250mia aan Chinese goederen. Dit moet de VS de nodige onderhandelingsmarge geven voor een tweede ronde discussies volgend jaar. Echter vlak voor kerst gaf Treasury Secretaris Mnuchin te horen dat een deal dan toch helemaal rond zou zijn. Net op tijd om te worden ingepakt en ondertekend als laat nieuwjaarscadeau in januari. We zullen dus niet lang meer moeten wachten om te weten welke toegevingen China heeft gemaakt en vooral welke ze niet heeft gemaakt. Echter ook in 2020 zullen (nieuwe) handelsdisputen een prominente rol blijven opnemen in de geopolitiek.

Hoogstwaarschijnlijk komen dan ook de relaties tussen de VS en Europa meer naar de voorgrond.  Amerikaans president Trump liet deze maand verstaan importheffingen te overwegen op USD 2,4mia aan Franse goederen als vergelding voor de ‘digitaks’ die Frankrijk onlangs heeft ingevoerd. Deze op techbedrijven gerichte belastingmaatregel is volgens het Witte Huis oneerlijk omdat die vooral Amerikaanse bedrijven treft. De nieuwe fronten in Trumps handelsoorlog zullen volgend jaar ongetwijfeld opnieuw onzekerheid zaaien.

De beurzen lieten het echter niet aan hun hart komen en namen de vlucht vooruit. Stevige ‘double digit’ jaarwinsten met veel indices die zelfs de kaap van de 20% vlot namen. Al kunnen we niet ontkennen dat  het gevoerde rentebeleid van de verschillende centrale bankiers er voor iets tussen zat. Zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de Federal Reserve (Fed) verlaagden afgelopen jaar opnieuw de rentes. TINA (There Is No Alternative) speelde dus ook in 2019 weer een belangrijke rol op de financiële markten.

Start van een Duitse omwenteling?

Ook de rentemarkten gingen deze maand mooi hoger. Langs Europese kant had dit veel te maken met potentieel belangrijk politiek nieuws uit Duitsland. De SPD, coalitiepartner van de CDU/CSU van kanselier Angela Merkel, koos immers een nieuwe leiding. Er is binnen deze socialistische partij al lang ongenoegen over de ‘Grote Coalitie’ met de christendemocraten.

De kandidaat-voorzitter van het partij-establishment, vice-kanselier en minister van Financiën Olaf Scholz, wil echter de huidige samenwerking met de christendemocraten verderzetten. Belangrijk voor de markten: hij hield vast aan de orthodoxe aanpak van begrotingsevenwicht en afbouw van de (al lage) overheidsschuld. Scholz haalde het echter niet.

De nieuwe leiding van de SPD, Norbert Walter-Borjans en Saskia Esken, willen de partij meer op links profileren. Dat moet onder meer via een minder strikte en meer stimulerende uitgavenpolitiek. Wanneer en in welke mate het Duits begrotingsbeleid zal veranderen is nog (politiek) koffiedik kijken. De (rente)markt voelt echter dat het debat hoe dan ook aan het opschuiven is. Op korte termijn hoeft het allemaal nog zo’n vaart niet te lopen. Toch is het debat over een meer belangrijke rol voor het fiscaal beleid al even aan de gang in Europa. De centrale banken hebben nog weinig munitie om de economie te ondersteunen. Lagarde vraagt openlijk dat de fiscale overheid een tandje bijsteekt. Dat kan de vorm aannemen van (productiviteitsverhogende) investeringen in infrastructuur of maatregelen voor het klimaat. Dit mogelijk vooruitzicht op een grotere rol voor het fiscaal beleid is en blijft één van de belangrijkste drijfveren voor de stijging van de (Europese) rentes na de zomer.

Duitse nijverheid blijft zwak

De data van ditzelfde Duitsland (dat recent nog een recessie kon vermijden) blijft echter een somber beeld schetsen. De fabrieksorders voor oktober vielen onverwacht nog verder terug met -0,4%, wat goed is voor een krimp van 5,5% ten opzichte van een jaar geleden. Dit bleef dus nog enigszins beperkt omwille van de grote hoeveelheid bestellingen van binnenin de eurozone. De worstelende Duitse nijverheid is dus nog niet aan beterschap toe.

Bloomberg

Bloomberg

De Brexit van Boris

De Conservatieve Partij van Boris Johnson won overtuigend de verkiezingen. ‘Get Brexit Done’ was blijkbaar een overtuigende boodschap die bij het grootste deel van het Britse kiezerspubliek aansloeg. Concreet wil dit voor brexit zeggen dat de deal die Johnson uit de brand wist te slepen geratificeerd zal worden. Het Verenigd Koninkrijk verlaat dus per 31 januari 2020 de Europese Unie.

Maar hiermee is de kous uiteraard nog niet af. De lopende transitieperiode (waarbij de handelsrelaties tussen het VK en de EU onveranderd blijven) loopt af in december 2020. Er resten dan slechts 11 maanden om een nieuw handelsakkoord overeen te komen, wat zeer ambitieus lijkt. Uitstel is  (opnieuw) mogelijk langs de kant van de EU, maar dan zou het VK zijn budgettaire verplichtingen van na 2020 (deels) moeten nakomen.

Bovendien moet een dergelijk uitstel worden overeen gekomen voor juni 2020. U voelt het al: dit zal (opnieuw) niet in goede aarde vallen bij de harde brexiteers… Een nieuw jaar betekent dus niet meer dan een nieuwe set van deadlines die gehaald moeten worden. En zo blijft de brexit saga (opnieuw) weer een tijdje duren.     

Wat mogen we verwachten in 2020?

Opnieuw zal het monetair beleid een cruciale variabele zijn voor veel segmenten van de financiële markten in 2020. Echter hebben zowel de ECB als de Fed in hun meeste recente persconferenties te kennen gegeven om wat aan de kant te gaan staan. Powell verklaarde na drie renteknips dit jaar dat het welletjes was. Zonder zware schokken zal de beleidsrente in de Verenigde Staten noch verder dalen, noch stijgen.

Ook Lagarde gaf in haar eerste speech aan dat de grenzen van het monetaire beleid stilaan bereikt zijn. Ze start dan ook een ‘strategische denkoefening’ (slechts de 2e in het 20-jarig bestaan van de ECB) op die gans 2020 in beslag zal nemen. Kernvragen in deze oefening: waarom blijft (kern)inflatie zo halsstarrig laag in de eurozone? Is het een korte termijnfenomeen of is dit inflatieniveau structureel? Welke alternatieven zijn er naast een soepel monetair beleid om deze inflatie terug aan te zwengelen? 

Met deze laatste vraag zijn we terug aan de ECB oproep om inzake fiscaal beleid een tandje bij te steken. En als de Europese lidstaten het niet willen doen, kan de ECB misschien zelf de handen uit de mouwen steken? Sommige analisten gaan zelfs nog een stap verder en poneren de piste dat de ECB rechtstreeks bepaalde klimaatprojecten zou moeten gaan financieren. Dit blijft echter nog zeer speculatief en zal voer voor discussie zijn tijdens meerdere ECB vergaderingen .

Afwachten dus wat 2020 ons voor de rest nog zal brengen. We wensen iedereen alvast een gezond en gelukkig nieuwjaar!

maandag 6 januari 2020