test

Macro-economische update: Recessievrees duwt rentes naar ongeziene laagtes

Augustus 2019. Komkommertijd in de maand augustus dacht u? Daar dachten de financiële markten alleszins anders over.

De gekende cocktail van een aantal risicofactoren dook opnieuw de kop op: een escalerend handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China, een Duitse economie die op een technische recessie lijkt af te stevenen en daarbovenop de centrale bankiers die de verwachte groeivertraging willen bestrijden met het reeds gekende recept van een (nog verdere) versoepeling van het monetaire beleid, gekoppeld aan mogelijk een nieuwe rondje van obligatie-aankopen (Quantitative Easing ofwel QE, versie 2).

Het resultaat is gekend. De rentemarkten zakten weg naar ongeziene niveaus. De Duitse 10-jaars Bund zakte tot -0,723%. De Belgische OLO op diezelfde looptijd bereikte een niveau van -0,391%. Voor het eerst in haar geschiedenis ging de volledige swapcurve (tot en met 30 jaar) even negatief.

Maakt ‘Super Mario’ nog één keer zijn reputatie waar?

Op 31 oktober eindigt het mandaat van huidig ECB-voorzitter Mario Draghi en wordt de fakkel doorgegeven aan Christine Lagarde. In aanloop naar de komende ECB-vergadering (op 12 september) lijken verschillende ECB-bestuurders alvast de straffe taal niet te weren. Zo pleitte Olli Rehn voor een pakket steunmaatregelen dat de marktverwachtingen overtreft. “Het pakket maatregelen waarover de ECB op 12 september een beslissing neemt, moet veel impact hebben en significant zijn”, stelde Rehn. Hij sloot niet uit dat de ECB aandelen zal kopen. Een uitspraak die kan tellen, want dan zijn we niet ver weg van een volwaardig Japans scenario met een centrale bank die nog een stap verder zet dan het opkopen van obligaties om groei en inflatie te stimuleren. De rentetermijnmarkten reageerden dan ook heftig op de commentaar van Rehn. Ze verwacht nu dat de ECB de depositorente zal verlagen van -0,40% naar -0,60% tegen het einde van dit jaar.

De markten zijn de daden van Draghi in 2012 nog niet vergeten. Met zijn historische uitspraken (“whatever it takes”) en het inzetten van de ‘big bazooka’ (de opstart van QE) kreeg Draghi de pakkende bijnaam ‘Super Mario’. Met het einde van zijn mandaat in zicht verwachten de markten dus opnieuw vuurwerk van de ECB-voorzitter die een reputatie heeft hoog te houden.

Einde van gouden decennium

De Duitse economie kampt met problemen, zoveel was de afgelopen maanden al duidelijk geworden. Maar de gedaalde verwachtingen manifesteerden zich nu ook in de daadwerkelijk cijfers. In de periode april-juni is het bruto binnenlands product (bbp) van de grootste economie van de eurozone, kwartaal op kwartaal met 0,1% gedaald. De Duitse gezinnen en de overheid lieten het geld dan wel rollen, maar dat kon de dalende export niet compenseren. Ter vergelijking: in dezelfde periode ging de economie in de gehele eurozone er met 0,2% op vooruit. Spanje en Nederland pakten zelfs uit met een bbp-klim van 0,5%. Sinds het einde van de recessie van 2008-2009 groeide de Duitse economie elk kwartaal gemiddeld met 0,5% tegenover de vorige periode. De economie groeide zelfs in 35 van de 40 laatste kwartalen. Sinds het derde kwartaal van 2018 stagneerde de economie echter de facto. De kwartaalgroei kwam gemiddeld op 0% uit.

De Europese Commissie roept Duitsland al jaren op meer te investeren als overheid. Maar kanselier Angela Merkel en haar team gingen steeds op de rem staan. Een begroting in evenwicht primeerde. Even leek op dat gebied een kleine opening in de maak te zijn: aansluitend op de negatieve groeicijfers schreef Der Spiegel dat het Duitse Ministerie van Financiën bereidheid zou tonen om begrotingstekorten toe te laten in periodes van recessie. De partij van Merkel was er echter als de kippen bij om te verkondigen dat een begroting in evenwicht voor hen een heilig huisje is dat niet snel zal omvallen.

Conte partiro

Opnieuw verkeert Italië in een politieke crisis. Premier Conte hield de eer aan zichzelf en diende zijn ontslag in bij Italiaans president Mattarella. De grote vraag op het moment dat we dit schrijven, is nu of er verkiezingen worden uitgeschreven of dat de partijen in het huidige parlement een nieuwe coalitie kunnen smeden. De Lega-partij, bij monde van Salvini, gokt alvast op het eerste, maar het lijkt dat hem de pas wordt afgesneden door de 5-sterren-beweging en de sociaal democraten. Deze staan beide slecht in de peilingen en hebben bij nieuwe verkiezingen alleen maar te verliezen.

Wie denkt dat er dan wel een stabiele regering in de steigers staat, die bovendien bereid is tot het doorvoeren van broodnodige (maar pijnlijke) hervormingen, heeft het helaas mis. Het wantrouwen tussen beide partijen is hoog en het geeft bij de volgende verkiezingen Salvini genoeg munitie om beide partijen aan te vallen. Bovendien speelt ook het feit dat de 5-sterrenbeweging tegen eerdere uitspraken in dan toch met de gevestigde sociaal democraten gaat regeren.

Een stevige reactie van de markten bleef deze keer uit. Bij vorige politieke crisissen liep het renteverschil met Duitsland hard op. Bij de bekendmaking van het ontslag van de regering daalden de Italiaanse rentes zelfs. De markt lijkt te zeggen dat het huidige Italië beter niet geregeerd kan worden dan geregeerd te worden door de huidige coalitie. Ondertussen blijven voor Italië wel de nodige structurele oplossingen uit, maar dat kan vandaag van wel meer Europese lidstaten gezegd worden.

China rolt de spierballen

China verraste de markten enigszins door nieuwe importtarieven in te voeren op producten uit de VS. Zo zou 75 miljard aan Amerikaanse producten, waaronder sojabonen, auto’s en olie, nu ook onderhevig worden aan importtarieven. Voor sommige producten zouden deze nieuwe tarieven zelfs al van kracht gaan vanaf 1 september; voor de overige producten wordt een datum van midden december vooropgesteld.

Trump reageerde initieel furieus. Hij slaat terug door vanaf 1 oktober (niet toevallig de 70ste verjaardag van de People Republic of China) de bestaande tarieven van 25% op zo’n 250 miljard USD aan goederen te verhogen naar 30%. Ook de nieuwe 10% tarifering op een verdere 300 mljard aan Chinese importgoederen, wordt verhoogd naar 15%.

De Franse zeelucht in Biarritz, de pittoreske gaststad voor de G7-top, deed de Amerikaanse president blijkbaar deugd. Niet alleen maakte hij een opening voor een ontmoeting met Iran - wellicht het enige noemenswaardige resultaat van de top - hij schroefde ook de oorlogstaal tegenover China wat terug. Trump prees de oproep tot dialoog van Chinees vice-president Liu He. Daarnaast zou China contact hebben opgenomen: het wil terug aan de onderhandelingstafel schuiven, aldus de Amerikaanse president.

Powell zet eerste rentestap terug

Na twee dagen vergaderen besloot de Federal Reserve (Fed) om de rente met 25 basispunten te verlagen alsook om de lopende afbouw van de balans van de Fed stop te zetten. In zijn speech achteraf probeerde Powell de markten duidelijk te maken dat we niet vertrokken zijn voor een langdurige periode van rentedalingen. De Fed maakt louter wat aanpassingen aan het monetaire beleid. ‘Mid-cycle adjustments’ heet dat in de taal van de centrale bankiers. Anderzijds gaf Powell toe dat het niet noodzakelijk bij één aanpassing zal blijven. Zoals hierboven aangehaald zijn er redenen genoeg voor de Fed om een dergelijke verlaging nogmaals te herhalen. De markten gaan vandaag dus uit van een nieuwe rentedaling van 25 basispunten tegen het einde van dit jaar.

dinsdag 3 september 2019