test

Macro-economische update: Turkije schudt markten wakker

Augustus 2018. De groeimarkten stonden de afgelopen maand stevig in de kijker. Het vuur werd aan de lont gestoken door een, hoe kan het ook anders, ‘Trumptweet’.

Na de Turkse weigering om de Amerikaanse predikant Brunson vrij te laten, verdubbelde Amerikaans president Trump de importtarieven op staal en aluminium. De financiële markten reageerden hevig. Wie de evolutie van de Turkse lira in de gaten hield, wist al langer dat er problemen waren.

Turkse ‘deficit spending’ bereikt limiet

Het lijkt wel een kopie van de Aziatische financiële crisis zo’n twintig jaar geleden. Een te hoge schuldgraad in buitenlandse munten duwde een groot deel van Oost-Azië toen in een zware recessie. Flash forward naar vandaag. Turkije groeide in 2017 volgens het OESO met maar liefst 7,4%. Een indrukwekkend cijfer dat internationaal enkel werd voorgegaan door Ierland (7,8%).

De groei kwam er grotendeels dankzij spectaculaire overheidsuitgaven en omdat Turkse bedrijven zich (vaak met garanties van de overheid) stevig in de schulden staken. Buitenlandse investeerders zagen de groeicijfers en stonden te springen om een deel van de taart binnen te halen. Dollars vloeiden rijkelijk naar

Turkije en stonden in voor een belangrijk deel van de bedrijfsfinancieringen. Op een bepaald moment stopt het feest natuurlijk.

Het zat eraan te komen

De aanzet voor het einde is van minder belang. Of het nu een vastgoedcrisis is, problemen met de buurlanden of simpelweg een tweet van Trump: schuldgedreven groei in vreemde valuta blijkt steeds weer een tikkende tijdbom.

Het probleem is de negatieve spiraal die, eens in gang gezet, moeilijk te stoppen is. Een vertrouwensbreuk met de investeerders leidt tot een verzwakking van de lokale munt wat het moeilijker maakt om de bestaande schuld in buitenlandse valuta terug te betalen. Het gevolg zijn economische problemen die het investeerdersvertrouwen verder schaden.

Kan de spiraal nog doorbroken worden?

Bij de Aziatische financiële crisis 20 jaar geleden kwamen de meeste maatregelen te laat. De Aziatische munten devalueerden zo hard, dat een terugbetaling van de dollarschuld onmogelijk werd. Het verhaal eindigde in het virtuele bankroet van landen als Thailand en Indonesië.

De zwaar gezakte lokale munt bracht echter, met steun van het IMF, een herstelproces op gang dat de export op (lange)termijn opnieuw aanzwengelde wat leidde tot grote handelsoverschotten. De bevolking was echter wel de grote dupe tijdens deze crisis.  

Kan Turkije een dergelijke uitkomst nog vermijden? Volgens een aantal economisten, waaronder Paul Krugman, is het mogelijk. Het vertrouwen van de financiële markten kan teruggewonnen worden door op korte termijn kapitaalcontroles op te starten en de explosieve schuldgroei een halt toe te roepen.

Dat zou ruimte bieden om een langetermijnbeleid op poten te zetten dat Turkije budgetair en fiscaal opnieuw op de rails zet. Deze aanpak zou echter het einde betekenen van jarenlange belastingverlagingen en subsidie-opbouw in Turkije. Het einde ook van de sterke groeicijfers (waarschijnlijk zelfs het begin van een stevige recessie). Of Erdogan bereid is om deze zeer onpopulaire maatregelen te nemen, is een groot vraagteken. 

YTD (year-to-date) = evolutie sinds 31/12/2017

YTD (year-to-date) = evolutie sinds 31/12/2017

Europa tussen hoop en vrees

Volgens de meest recente berekeningen van Eurostat groeide de eurozone met slechts 0,4%. Ook de industriële productie viel terug. Met twee zwakkere kwartalen op rij wordt het stilaan duidelijk dat de Europese conjunctuur vertraagt. De internationale context met handelsconflicten en geopolitieke confrontaties treft de open Europese economie duidelijk sterker dan bijvoorbeeld die van de VS. Voorlopig houdt de Europese consument het schip drijvende, maar juist daardoor stijgt de import in heel wat landen sneller dan de export. Wat zich vertaalt in een negatieve impact op de groei.

Komt er na de regen opnieuw zonneschijn?

Na de hete zomer volgt allicht ook een warm najaar. De Italiaanse begroting zal ongetwijfeld tot discussies leiden met de EU. Meer algemeen lijkt het erop dat nieuwe integratie-initiatieven in de EU zullen botsen op de visie van een aantal Oost-Europese regeringen. Ook de appetijt voor hervormingen en begrotingsdiscipline blijft krimpen.

De financiële markten lijken de Zweedse parlementsverkiezingen van 9 september gelaten af te wachten. Een mogelijke overwinning van de Zweedse Democraten, een eerder rechts populistische partij, lijkt nauwelijks in de koers te zijn verwerkt. De Zweedse Democraten zijn niet alleen kritisch over het Zweedse immigratiebeleid, maar trekken ook het nut van de EU in twijfel.

De traditionele partijen hebben regeren met de Zweedse Democraten op voorhand uitgesloten waardoor het risico toeneemt dat het land na de verkiezingen met lange en moeizame onderhandelingen te kampen zal krijgen.

Toch zijn er ook optimistische signalen voor Europa

De Duitse economische groei versterkte in het tweede kwartaal (0,5%). Ondanks alle onzekerheden blijft de grootste Europese economie nog steeds een motor voor Europa. De Duitse loongroei zit in de lift en ondersteunt de koopkracht van de Duitse gezinnen. Deze trend kan een voorbode zijn van een algemene Europese trend. Een directe handelsconfrontatie tussen de VS en de EU lijkt bovendien afgewend na een charmeoffensief van Commissievoorzitter Juncker in het Witte Huis.

Bank of England verhoogt rente unaniem met 25bp

De Bank of England (BoE) besliste verrassend unaniem (9 tegen 0) om de rente met 25bp te verhogen. Het is pas de tweede renteverhoging sinds de uitbraak van de financiële crisis (2008) en het brexit-referendum (2016). De Britse beleidsrente bedraagt nu 0,75%. Alles wijst erop dat die daar nog wel even zal blijven.

De renteverhoging werd algemeen verwacht, de unanimiteit erover niet. De BoE is het er kennelijk over eens dat een renteverhoging noodzakelijk is om de inflatie (2,4% jaar-op-jaar) terug te brengen tot de 2%-doelstelling. De voorspelde gemiddelde groei van 1,75% over de volledige beleidshorizon (2019-2021) oogt eerder mager. Toch leidt dat volgens de BoE tot een nauwere output-gap en bijgevolg tot meer inflatie. De Britse economie tast de grenzen van volledige bezetting af waardoor interne inflatiedruk het stilaan overneemt van externe (door de daling van het pond en stijging van de olieprijs). Dat maakt de anticipatieve renteverhoging mogelijk.

Op veel bijkomende rentesteun in de nabije toekomst moet de Engelse markt evenwel niet rekenen. De Bank of England moet “stappen, niet lopen”. Voorzitter Mark Carney verklaarde zich impliciet akkoord met de eerder lage marktverwachtingen. De huidige rentecurve suggereert amper één jaarlijkse renteverhoging over de volgende drie jaar.

De Federal Reserve staat voor volgende rentestap

 De Amerikaanse Federal Reserve (Fed) lijkt de marktconsensus te bevestigen dat in september de rente opnieuw zal worden verhoogd met 0,25%. De haviken binnen de Fed lijken zich dus minder zorgen te maken over dreigende handelsconflicten, gestegen olieprijzen en de ontwikkelingen in de opkomende markten.

Als het handelsconflict met China niet verder escaleert en het economische momentum aanhoudt dan ligt een vierde verhoging voor dit jaar ook voor de hand. Met een verwachte geannualiseerde groei in het tweede kwartaal van 4,2%, een werkloosheidsgraad onder de 4%, een sterker dan verwachte consumptie tijdens de zomermaanden en de verdere doorsijpeling van de belastingsverlagingen, lijkt dit scenario zich meer en meer te realiseren.   

Als kers op de taart lijken ook de nieuwe NAFTA-onderhandelingen tot een goed einde te komen. Al kunnen we voorlopig enkel nog spreken over een bilateraal handelsverdrag met Mexico, waarbij de rode draad is dat Mexicaanse producten die in de VS worden ingevoerd meer onderdelen uit de VS moeten bevatten.

Het is nu aan Canada om aan te sluiten en er een volwaardig NAFTA 2.0 van te maken. Feit is dat twee van de drie landen al besloten hebben hoe het trilaterale verdrag er zal uitzien. Dat maakt de keuze eenvoudig voor Canada: take it or leave it.

Conclusies voor uw beleggingen

  • Veilige, vastrentende beleggingen leveren wellicht nog geruime tijd een laag rendement op.
  • Wil u een hoger rendement, dan moet u bereid zijn een gedeelte van uw portefeuille dynamisch te beleggen in overeenstemming met uw beleggersprofiel en uw persoonlijke doelstellingen.
  • Vermogensopbouw vergt een langetermijnvisie met een volgehouden beleggingsdiscipline waarbij u maximaal vasthoudt aan de gekozen strategie. Hou er echter rekening mee dat dynamische beleggingen altijd een volatiel verloop kennen.
  • Spreiding staat voorop, zowel qua looptijden, activaklassen als beheerders.


Wij bespreken dit graag met u op basis van uw persoonlijk financieel traject. U bent van harte welkom voor een gesprek.

 

woensdag 5 september 2018