test

Je moet voortdurend loslaten. Zo boek je vooruitgang.

"Loslaten’ is onlosmakelijk verbonden met een bedrijfsoverdracht. De overname van een onderneming is meer dan bakstenen en stapels dossiers die van eigenaar wisselen. Ook de ziel van het bedrijf wordt doorgegeven. Hoe zit dat bij kunstenaar Koen Vanmechelen?

We spraken met Koen Vanmechelen, één van onze bekendste hedendaagse artiesten. Hoe ervaart hij het loslaten en doorgeven van zijn creaties?

Koen Vanmechelen is wellicht het bekendst voor het kruisen van kippen uit verschillende landen. “Mijn werk cirkelt rond het geloof dat elk organisme een ander organisme nodig heeft om te overleven. Diversiteit stimuleert veerkracht en aanpassingsvermogen.”

Rond dat concept bouwde hij een enorm oeuvre, gaande van schilderkunst, fotografie, sculpturen, installaties en internationale projecten op de snijlijn tussen kunst, wetenschap en sociaal engagement.

De baanbrekende creaties van Koen Vanmechelen gooien wereldwijd hoge ogen. En niet alleen in de culturele wereld. Ook de wetenschap kijkt met grote interesse mee. Meer zelfs, de wetenschap draagt bij aan het werk van de kunstenaar. Onderzoekers uit de hele wereld gaan aan de slag met zijn ideeën. “We ontdekten dat de gekruiste kippen minder vatbaar zijn voor ziektes, langer leven en minder agressief gedrag vertonen. Het DNA is simpelweg sterker geworden”, vertelt Koen.

Ambitie is nodig om iets te bereiken

Een ondernemer zet jarenlang de puntjes op de ‘i’, net zoals de schilder nieuwe toetsen op het canvas drukt. Een zaakvoerder schetst de contouren van zijn bedrijf, brengt nuances aan en legt persoonlijke accenten. Het doel? Het bedrijf versterken. Het is zijn nalatenschap aan de volgende generatie. Waar liggen de raakvlakken tussen kunst en ondernemerschap?

Visie aftoetsen aan de feiten

Eerste vaststelling: ‘loslaten’ maakt deel uit van de kunst van Koen Vanmechelen. “Ik doe het onderzoek niet zelf. Daar begint het loslaten”, zegt hij. “Als kunstenaar toets ik mijn visie voortdurend af aan de feiten. Ik geef mijn concept door aan de wetenschap. Daar zit de kennis. Uit het spanningsveld tussen verbeelding en kennis ontstaat iets nieuws. Om vooruitgang te boeken, moet ik dus voortdurend loslaten.”

Ondernemer of kunstenaar: wat is het verschil?

Tweede vaststelling: het succes van Koen Vanmechelen vloeit, net als bij een ondernemer, voort uit gedrevenheid. Uit bezieling. Al ontspringt deze gedrevenheid niet aan dezelfde bron.

“Het grote verschil tussen een volbloed ondernemer en een kunstenaar is dat een ondernemer gedreven wordt door ambitie en een kunstenaar door verlangen”, legt Koen Vanmechelen uit. Ambitie is positief. Het is nodig om iets te bereiken. Ambitie is concreet. Het zegt: hier wil ik naar toe, dit wil ik bereiken en daarvoor moet ik iets maken dat bijvoorbeeld 20 cm lang is en 15 kg weegt.”

“Een kunstenaar zegt: ‘Ik heb een verlangen’. Hoe ziet dat eruit? Tja, de ene dag 20 centimeter, de volgende 9 meter. Het verlangen is grillig, niet te meten. Commercieel is dat niet interessant. Een ondernemer daarentegen ziet de markt en ontwikkelt met een duidelijk economisch doel voor ogen. Bij mij ontwikkelen de inzichten zich al doende.”

“Niets van wat ik vandaag maak, is morgen verkocht. Ook niet volgend jaar. Ik verkoop nu werken van vijf jaar geleden. Al wat ik weet, is dat ik het móet maken. Het ene werk is de voorbode van het volgende. Het bouwt op. Ik heb het ene nodig om het volgende te kunnen maken.” Ook dat is ondernemerschap: voortborduren op de opgedane kennis, met vallen en opslaan.

Connectie met de koper

Wie jaren aan zijn bedrijf gebouwd heeft, is emotioneel verbonden met de zaak. Het is als een eigen kind. Je wil dat het in goede handen terecht komt. Hoe zit dat bij de kunstenaar?

“Dat is een moeilijke”, vertelt Koen Vanmechelen. “Ik stel geen eisen aan mijn kopers. Iedereen doet ermee wat hij wil. Ze moeten mij niet graag zien; ze moeten mijn creatie graag zien. Er zijn kopers waar ik een fantastische band mee heb, maar evengoed zijn er die ik nog nooit gezien heb. Ik bedoel, Barbara Streisand heeft werk van mij, maar ik heb haar nooit ontmoet. Ik weet wel waarom ik iets gemaakt heb, maar niet waarom iemand het gekocht heeft.”

De kunstenaar heeft er desondanks vertrouwen in dat zijn werk goed terechtkomt. “Ik geloof dat mensen die van kunst houden, voelen dat er iets absoluuts in zit. Iets dat je als mens niet kan bereiken, maar wel kan voelen. Het voedt je. Dat wil je dicht bij je hebben.” De connectie is er, maar is ongrijpbaar. “Je moet de taal van het kunstwerk spreken”, verklaart de kunstenaar poëtisch.

Een bedrijfsoverdracht is niet poëtisch, maar net heel concreet. Desondanks durven de emoties hoog oplaaien, zeker bij een familiale overdracht. Als zaakvoerder wil u het beste voor uw bedrijf én alle kinderen gelijk behandelen. Niet iedereen is in de wieg gelegd om een bedrijf te leiden. Dat betekent dat er soms moeilijke vragen gesteld moeten worden. Hebben de kinderen de juiste kwaliteiten om het stuur over te nemen? In de woorden van Koen Vanmechelen: spreken ze de taal

Kopers moeten mij niet graag zien. Ze moeten mijn werk graag zien.

Zorgen voor continuïteit

“Om een werk te voelen, te begrijpen, heb je de kunstenaar in principe niet nodig”, vertelt Koen Vanmechelen. Een interessant standpunt dat ook opgaat voor de bedrijfswereld. Het succes van een KMO berust vaak op de tomeloze inzet van de zaakvoerder. De vrees is dat wanneer die een stap terugzet, de cijfers een duik zullen nemen. De eerste opdracht bij het overnameklaar maken van een bedrijf is te zorgen voor continuïteit. De overnemer mag de zaakvoerder niet nodig hebben om een stabiele doorstart te kunnen maken.

 

Vertrouwde omgeving loslaten

‘Je moet voortdurend loslaten. Zo boek je voortgang’. Dit geldt niet alleen voor de kunstenaar, maar ook voor de wetenschappers die aan het onderzoek van Koen Vanmechelen deelnemen. Ze laten hun vertrouwde academische omgeving los om mee te werken aan een project dat volledig in de wereld van de kunst is ontstaan.

Jean-Jacques Cassiman, gerenommeerd professor emeritus aan de KULeuven, die baanbrekend werk verricht op het vlak van menselijke genetica, was van bij de start een medestander van Koen Vanmechelen.

“Professor Cassiman is fantastisch geweest. Twintig jaar geleden al, bij de start van het Cosmopolitan Chicken Project, waarbij we kippen uit de hele wereld met elkaar kruisen, zei hij: ‘We gaan dit project volgen, maar laten de kunst het voortouw nemen. Ik wil weten wat er in die kip gebeurt’. Hij had de visie, want de realiteit is dat een project als CCP nooit had kunnen ontstaan in een zuiver academische omgeving. Daarvoor ontbreekt de tijd. Ik ben al 25 jaar kippen aan het kruisen. Hoeveel onderzoeksprojecten lopen zo lang?

Ik weet wel waarom ik iets gemaakt heb, maar niet waarom iemand het gekocht heeft

Afstand nemen

De wisselwerking tussen kunst en kennis zit gebakken in het DNA van het werk van Koen, letterlijk en figuurlijk. “Nadat ik iets gemaakt heb, wil ik begrijpen wat ik heb gedaan. Ik maak altijd de analyse. Om de analyse correct uit te voeren, moet ik afstand creëren tussen mezelf en wat ik gemaakt hebt.”

Wie ooit in een overnameproces zat, weet dat afstand creëren de eerste stap is naar een vlotte overdracht. Het is nodig om een doorlichting van het bedrijf te maken. Een objectieve analyse legt elk aspect van een verkoop of overname op tafel. Zo weet iedereen waar het over gaat en wat de gevolgen van een beslissing zijn. Een doorlichting zorgt voor duidelijkheid bij alle betrokkenen.

De voordelen van samenwerken 

Samenwerken is vanzelfsprekend voor Koen Vanmechelen. “Ik doe het onderzoek niet zelf.” Door samen te werken creëert de kunstenaar iets dat pure verbeelding en objectieve wetenschap overstijgt. De onderzoekers doen dingen die de kunstenaar niet kan en omgekeerd. Toch werken ze met hetzelfde doel voor ogen.

Samenwerken bij een bedrijfsoverdracht heeft gelijkaardige voordelen. De ervaring van specialisten brengt helderheid in de complexiteit van een overdracht. Van Breda Advisory schetst een haalbaar traject voor de overdracht dat rekening houdt met de belangen van uw bedrijf en met die van uw gezin.

 

Heruitvinder van de kip

Koen Vanmechelen (°1965) is een internationaal gelauwerd conceptueel kunstenaar. In zijn werk onderzoekt hij het belang van bio-culturele diversiteit, identiteit en maatschappij. Zijn kunst omvat fotografie, schilderkunst, sculpturen, installaties, video en levende kunst en is wereldwijd te bewonderen.

Aan het einde van de jaren ’90 kreeg Koen Vanmechelen voor het eerst internationale erkenning met het Cosmopolitan Chicken Project (CCP) waarin hij kippen uit verschillende landen begon te kruisen. Het project mondde uit in een wereldwijde samenwerking tussen wetenschap en kunst die tot op vandaag standhoudt.

www.koenvanmechelen.be

dinsdag 29 mei 2018